Giáo án Kĩ năng sống - Tuần 24+25: Phòng tránh xâm hại tình dục

Nội dung tài liệu: Giáo án Kĩ năng sống - Tuần 24+25: Phòng tránh xâm hại tình dục

1. Ngày soạn: Ngày giảng: Tuần 24, 25 PHÒNG TRÁNH XÂM HẠI TÌNH DỤC A. MỤC TIÊU 1. Kiến thức: Giúp cho HS: - Nhận diện được các hành vi quấy rối tình dục, xâm hại tì̀nh dục; - Nhận biết được những hậu quả của quấy rối, xâm hại tình dục; 2. Kỹ năng - Trình bày một số kĩ năng cơ bản để phòng ngừa và ứng phó quấy rối, xâm hại tình dục. 3. Thái độ - Các em có ý thức chia sẻ về chủ đề phòng tránh xâm hại tình dục với bạn bè xung quanh. B. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG Hoạt động 1: Khởi động Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi vừa chuyển tiếp từ thiếu nhi sang tuổi dậy thì. Các em có sự thay đổi rất mạnh mẽ cả về thể chất lẫn tinh thần, bên cạnh đó môi trường xã hội như phim ảnh, internet phát triển ào ạc gây ảnh hưởng không nhỏ tác động đến các em nhưng các em ở độ tuổi này ít có kinh nghiệm sống dễ thay đổi tình cảm, hành vi, chóng vui chóng buồn một số em cũng đã nảy sinh tình cảm trai gái lẫn nhau, hậu quả để lại cho các em gia đình và xã hội rất nặng nề. hôm nay cô muốn nói với các em là hậu quả bị xâm hại tình dục Không ít người xem chuyện xâm hại tình dục là khá xa vời vì “con tôi còn quá nhỏ”! Cha mẹ trẻ nam còn thờ ơ hơn nữa: “Có con gái mới lo chứ con trai đâu có gì phải sợ”. Nhưng trong thực tế nhiều chuyện không ngờ đã xảy ra như cô học sinh lớp 5 bị mang thai bốn tháng, hỏi ra mới biết do ba mẹ thường xuyên nhờ em đem cơm hộp cho mấy chú thợ xây nhà. Cô bé lớp 4 bị chú của bạn hiếp dâm khi đến nhà bạn dự sinh nhật. Cậu bé lớp 6 bị những gã bệnh hoạn tấn công khi học thêm về buổi tối Nạn nhân của các vụ xâm hại tình dục trẻ em phần lớn là dưới 14 tuổi. Nhiều em còn chưa đến tuổi đi học, thậm chí có em mới mấy tháng tuổi đã trở thành nạn nhân của những con thú đội lốt người. Thủ phạm xâm hại tình dục trẻ em cũng đủ loại : có kẻ mới 14-15 tuổi nhưng cũng có kẻ đã ngòai 68-70 tuổi. Nguy hiểm hơn, phần lớn bọn chúng là có quan hệ quen biết với nạn nhân và gia đình các em : hàng xóm, người làng, ... Cả con trai lẫn con gái, cả những người sống trên đường phố và những người sống với gia đình, cả người nghèo lẫn người giàu, cả người lớn lẫn trẻ con đều có thể bị xâm hại tình dục. Hoạt động 2: Vậy thế nào là xâm hại tình dục? Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), định nghĩa “xâm hại tình dục trẻ em là sự lôi kéo trẻ em vào hoạt động tình dục mà em đó không hiểu biết đầy đủ, không có khả năng đồng ý một cách hiểu biết, hoặc chưa phát triển đầy đủ hoặc
2. vi phạm phạm luật hay các cấm kỵ của xã hội. Xâm hại tình dục trẻ em là hành vi giữa trẻ em với người lớn hoặc trẻ em khác (Karin Heissler 2001). Hoạt động 3: Hậu quả của việc trẻ em bị xâm hại tình dục Theo khảo sát là trẻ tổn thương về tinh thần và ảnh hưởng đến tương lai (84,3%), sau đó là tổn thương về sức khoẻ thể chất (69,1%); trẻ dễ bị mặc cảm, phát triển không bình thường (65,7%) Những hậu quả về mặt thể chất thường có thể thấy từ sớm, ngay sau khi trẻ bị xâm hại tình dục như: Xâm hại tình dục khi các em còn nhỏ gây ra những tổn thương nặng nề tại bộ phận sinh dục, nhất là ngay sau khi bị xâm hại tình dục, trẻ đi lại hoặc ngồi khó khăn. Đặc biệt, những trường hợp đi kèm với bạo lực, trẻ nhỏ bị xâm hại có thể dẫn tới tử vong.Nhiều nạn nhân trẻ em bị nhiễm các bệnh xã hội, bệnh lây truyền qua đường tình dục và HIV/AIDS Với các em nữ thì việc bị xâm hại tình dục có thể khiến các em mang thai ngoài ý muốn. Việc mang thai ngoài ý muốn khi cơ thể phát triển chưa hoàn chỉnh sẽ rất nguy hiểm cho bản thân các em và cả thai nhi. Nhiều trường hợp trẻ em phải phá thai vì chưa ý thức được vai trò, trách nhiệm làm mẹ. Điều này gây tổn hại về sức khoẻ, thậm chí có khả năng dẫn đến vô sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ sinh sản và hạnh phúc gia đình của các em về sau . Ngoài ra, theo một số tài liệu y khoa, trong trường hợp trẻ bị xâm hại tình dục, trẻ có thể bị nhiễm trùng đường tiết niệu. Một số triệu chứng khác có thể thấy là: đau bụng, đau đầu, mất ngủ, thay đổi khẩu vị, chảy máu kéo dài ở bộ phận sinh dục, đái dầm, ỉa đùn, toát mồ hôi (rối loạn thần kinh thực vật), hay tự làm hại mình (gây đau cho cơ thể,... ). Với trẻ nhỏ, nỗi đau về tinh thần nhiều khi được bộc lộ bằng nỗi đau thể chất, đó là các bệnh tâm thể. - Về mặt tinh thần: Xâm hại tình dục có thể gây ra những hậu quả về mặt tinh thần cho trẻ em cả thời gian dài .Trẻ có thể có những cảm giác bất an, giật mình, tưởng tượng ra hình ảnh kẻ xâm hại hay tiếng nói của kẻ xâm hại, tức giận bất thường và có các hành vi hung tính (đập phá đồ đạc, đánh người xung quanh,...) ). Nhiều trường hợp trẻ tự gây hại cho bản thân (chẳng hạn như việc trẻ tự làm đau mình, tự cắn mình hoặc dùng dao rạch vào cơ thể,...). Các em rơi vào trạng thái hoảng sợ và cảm thấy không có lối thoát. Một phần do xấu hổ, một phần khác do bị kẻ lạm dụng đe doạ nên các em không dám thổ lộ cùng ai. Vì thế nhiều em thấy bế tắc và tìm đến cái chết Xâm hại tình dục còn có khả năng gây ra những lệch lạc giới tính cho các em. Khi các em nam bị xâm hại tình dục thì các em sẽ không phát triển tự nhiên về mặt sinh lý mà có nguy cơ bị lệch lạc về tình dục. Những ám ảnh về việc bị lạm dụng, đặc biệt là hành vi tình dục đồng giới sẽ khiến các em trở thành những người đồng tính luyến ái. - Hậu quả đối với gia đình trẻ em bị xâm hại tình dục - Những người thân trong gia đình, đặc biệt là cha mẹ trẻ sẽ có cảm giác đau đớn, u buồn, căng thẳng - Gia đình trẻ bị xâm hại tình dục sẽ bị dư luận xã hội chú ý và đôi khi bị sự coi thường, khinh miệt. Thậm chí còn ảnh hưởng đến cả cuộc sống tương lai của các
3. anh chị em trong gia đình - Gia đình nạn nhân cùng bản thân nạn nhân phải chuyển đổi nơi làm việc, chuyển chỗ ở và sống trong tình cảnh ức chế, căng thẳng. Đây là biện pháp mà một số các bậc cha mẹ phải làm để bảo vệ con em mình sau khi tai họa xảy ra (Lê Ngọc Hùng 1998). Như trường hợp cháu Ng., nêu trên, do quá khó khăn trong việc thích ứng để tái hòa nhập lại cuộc sống nơi cư trú cũ, mẹ cháu đã một thời gian phải cùng cháu tiếp tục tạm lánh tại một ngôi chùa và chuyển đến định cư tại một tỉnh khác. - Hậu quả đối với cộng đồng và xã hội - Xâm hại tình dục trẻ em là một loại tội phạm tác động lớn đến đạo đức xã hội, đến luân thường đạo lý, đến truyền thống văn hóa nhân văn lâu đời của người Việt Nam . Loại hình tội phạm này cần phải hạn chế và loại bỏ khỏi xã hội. Hoạt động 4: Biện pháp, kỹ năng phòng tránh xâm hại tình dục Trong cuộc sống và giao tiếp hằng ngày, từng người chúng ta có gặp những tiếp xúc và những sự đụng chạm, có những sự đụng chạm làm chúng ta thấy thoải mái, dễ chịu, cũng có những sự đụng chạm làm chúng ta thấy bối rối và cũng có những sự đụng chạm làm chúng ta thấy tức giận. Tình huống 1 : Buổi tối trước khi đi ngủ, bao giờ bố Phương cũng đến bên giường vén lại chăn màn cho Phương và trò chuyện vói con gái giây lát. Cuối cùng bao giờ bố cũng hôn lên trán Phương và chúc Phương ngủ ngon. Tình huống 2 : Sau giờ học, Nam thường sang nhà hàng xóm chơi và đợi mẹ về. Anh Tôn, con bác hàng xóm, có một chiếc xe máy và thỉnh thoảng chở Nam đi vài vòng quanh sân. Nam rất quý anh Tôn. Một hôm, chỉ có hai anh em ở nhà một mình. Tôn nói muốn chơi một trò chơi. Tôn muốn Nam sờ vào chỗ kín của anh ta còn anh ta sẽ sờ vào chỗ kín của Nam. Tôn nói đây sẽ là một bí mật đặc biệt giữa hai người. Tình huống 3 : Tối qua, Dũng bị đau bụng dữ dội. Cả nhà phải đưa Dũng vào bệnh viện cấp cứu. Khi đến phòng khám, cô bác sĩ yêu cầu tất cả người nhà của Dũng ra ngoài và khám bệnh cho Dũng. Tình huống 4 : Hôm nay nhà Vân có giỗ ở quê, bố mẹ bận làm cơm nên nhờ chú Toản đến trường đón Vân về quê ăn giỗ. Trên ô tô đi về quê, chú Toản kể nhiều chuyện vui cho Vân nghe làm Vân rất thích thú. Nhưng sau đó chú Toản lại giả vờ ngủ gật để gục đầu vào ngực Vân. Như vậy tình huống 2 và 4 cho ta thấy rõ ràng sự đụng chạm này không an toàn: - Các sự đụng chạm không an toàn có thể xảy ra cả ban ngày lẫn ban đêm và ở bất cứ nơi đâu : ở nhà mình, nhà người khác, ở nơi công cộng, trên các phương tiện giao thông công cộng . - Nạn nhân có thể là em trẻ em trai hoặc trẻ em giá; thủ phạm có thể là người lạ lẫn người quen. -Trẻ em không bao giờ là người có lỗi khi có những hành vi đụng chạm không an toàn xảy ra - Hãy phản đối và kể ngay với người tin cậy khi em cảm thấy bối rối hoặc không an toàn vì một sự đụng chạm nào đó.
4. Tình huống 5 : Lan là một nữ sinh lớp 8. Dạo này Lan thường bị một bạn trai lớn hơn, học cùng trường đón đường trêu chọc và có hành vi đụng chạm vào người Lan khiến em rất khó chịu Lan nên làm gì ? Tình huống 6 : Hôm nay Phương bị hỏng xe, phải đi bộ từ trường về nhà. Dọc đường có một người đàn ông lạ mặt đi xe máy, cứ lẽo đẽo bám theo, gạ gẫm rủ em lên xe để ông ta đèo về Phương có thể làm gì? Tình huống 7 : Trưa nay, Hồng đang ở nhà thì một người hàng xóm gõ cửa vào xin nước uống. Sau khi uống nước, thấy chỉ có một mình Hồng ở nhà, người hàng xóm bèn giở trò gạ gẫm em. Theo em, Hồng nên làm gì ? Tình huống 8 : Mỗi kỳ nghỉ hè, Vân đến ở với chú thím ở thành phố. Khi còn bé, Vân rất quý chú. Khi Vân 12 tuổi, một lần đang chơi, chú bắt đầu sờ mó người cô một cách lạ lùng, làm cho cô bé thấy sợ hãi. Chú ấy nói đây là điều bí mật, đừng nói cho người khác biết, và mùa hè ấy chú thường làm vậy với Vân. Hềt hè, được về nhà, Vân mừng quá. Nhưng mùa hè năm nay lại sắp đến làm cho Vân sợ. Cô bé nói với mẹ rằng cô không muốn đến ở nhà chú nữa, nhưng không dám nói chuyện đã xảy ra. Mẹ Vân rất bực mình, mắng cô bé là đỏng đảnh và vẫn bắt cô đến nhà chú thím khiến Vân rất tuyệt vọng. Theo em, Vân phải làm gì ? Chuyện của H: Tối chủ nhật, H sang nhà ngoại ở làng bên để trong nom bà bị mệt. Dọc đường, cô gặp mấy trai làng vừa đi xem phim sex về. Sẵn trong người đang rậm rựt, đường vắng vẻ, đám thanh niên choai choai liền lôi H xuống ruộng ngô ven đường giở trò thú vật. mặc cho cô bé khóc lóc van xin. Chỉ đến khi có mấy người đi đánh cá đêm về qua, chúng mới bỏ đi, để mặc H nằm bất tỉnh, tái nhợt, trên người không còn một mảnh vài che thân Chuyện của T: T mới 13 tuổi là HS trường cấp 1-2 N.T thuộc tỉnh Nam Định. Hàng ngày đến trường được ông G, một ông già 68 tuổi là bảo vệ của trường tỏ ra quan tâm, lúc thì cho quà bánh, lúc thì cho 1000-2000đ. T đã ngây thơ coi ông ta như một người ông và không đề phòng gì. Không ngờ ông G đã lợi dụng sự ngây thơ đó của ông T và cưỡng hiếp 4 lần ngay trong phòng bảo vệ của trường. Đến khi mọi chuyện vỡ lở thì T đã có mang được 8 tháng. Giờ đây em phải nghỉ học, suốt ngày đóng cửa ngồi khóc trong phòng. Bố mẹ em cũng rất bàng hoàng, đau buồn và lo lắng cho tương lai của con gái. Đôi khi sự đụng chạm này ở mức độ năng gây ra hiện tượng xâm hại tình dục. Tình huống 5 : Lan là một nữ sinh lớp 8. Dạo này Lan thường bị một bạn trai lớn hơn, học cùng trường đón đường trêu chọc và có hành vi đụng chạm vào người Lan khiến em rất khó chịu Lan nên làm gì ? Tình huống : Trưa nay, Hồng đang ở nhà thì một người hàng xóm gõ cửa vào xin nước uống. Sau khi uống nước, thấy chỉ có một mình Hồng ở nhà, người hàng xóm bèn giở trò gạ gẫm em. Theo em, Hồng nên làm gì ?
5. - Khi em cảm thấy sợ hãi do có người muốn đụng chạm , hay xâm hại tình dục em (dù là người lạ, người quen, hay người thân), em cần : + Đứng ngay dậy + Nhìn thẳng vào kẻ định xâm hại tình dục + Lùi ra xa đủ để kẻ đó không với tay được đến người mình. + Nói to/hét to và kiên quyết : Không !! Tôi không muốn ! Có thể nhắc lại lần nữa, nếu thấy cần thiết + Bỏ đi ngay + Kể ngay với những người tin cậy. Nếu người thứ nhất chưa tin lời em thì kể với người thứ hai, nếu người thứ hai chưa tin thì kể cho người thứ ba, cho đến lúc có người tin và giúp đỡ em. + Nếu em bị cưỡng hiếp, hãy đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị. - Hãy nhớ rằng em không phải là người có lỗi khi bị xâm hại tình dục - Hãy nhớ rằng em có quyền được bảo vệ và có quyền được giúp đỡ để được an toàn Các em có thể chia sẻ, tâm sự, kể chuyện, kể cả khi em cảm thấy lo lắng sợ hãi vì những sự đụng chạm không an toàn và cảm thấy gặp phải nguy cơ bị xâm hại tình dục. + Các em có QUYỀN được hỗ trợ, giúp đỡ để cảm thấy được an tòan và được bảo vệ đối với tình trạng xâm hại tình dục. + Các em cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ, giúp đỡ của những người đáng tin cậy : qua việc tâm sự, hỏi khi có thắc mắc, chia sẻ thổ lộ nỗi lo sợ. Các em cần nhớ là không có gì phải ngại ngùng, xấu hổ. + Tìm kiếm sự giúp đỡ là một kỹ năng sống rất quan trọng để giúp các em được an toàn + Nếu im lặng, không tìm kiếm sự giúp đỡ, vấn đề có thể nghiêm trọng và nguy hiểm hơn mà không ai biết để có thể giúp đỡ em. + Ích lợi của việc tìm kiếm sự hỗ trợ, giúp đỡ : - Em sẽ nhận được những lời khuyên đúng đắn để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của mình hoặc nhận được sự bảo vệ, chăm sóc cần thiết - Có thể tự do giãi bày những khó khăn, những vấn đề bản thân đang phải đương đầu mà không bị căn vặn, chê trách, phán xét. - Việc lên tiếng và tố giác sẽ góp phần chặn đứng nguy cơ không tiếp tục xảy ra. - Khi tìm kiếm sự giúp đỡ, những bí mật của em sẽ được giữ kín, nếu em yêu cầu. Xung quanh chúng ta có những người các em có thể tin cậy, luôn sẵn sàng giúp đỡ trong những lúc khó khăn. CÁC ĐỊA CHỈ TIN CẬY CÓ THỂ HỖ TRỢ, GIÚP ĐỠ TRẺ EM KHỎI BỊ QUẤY RỐI, BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC - Cha mẹ - Người thân trong gia đình - Bạn bè - Các thầy, cô giáo
6. - Cán bộ y tế của các bệnh viện, trung tâm y tế địa phương, phòng y tế nhà trường - Cán bộ tư vấn của các Trung tâm Dân số - Kế họach hóa gia đình, Trung tâm tư vấn tâm lý - Cán bộ các Ủy ban Dân số Gia đình và Trẻ em của TƯ và các địa phương - Ban biên tập các chuyên mục này trên các báo : Hoa học trò, Phụ nữ, Tiền Phong, Pháp luật, Công an, An ninh, .