Đề thi Học sinh giỏi Ngữ văn 9 - Năm học 2016-2017 - Trường THCS Hạ Hòa (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi Học sinh giỏi Ngữ văn 9 - Năm học 2016-2017 - Trường THCS Hạ Hòa (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT HẠ HÒA ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC: 2016-2017 TRƯỜNG THCS HẠ HÒA MÔN: NGỮ VĂN 9 (Thời gian: 150 phút không kể thời gian giao đề.) Đề thi có 01 trang Câu 1 (8 điểm): Bóng nắng, bóng râm Con đê dài hun hút như cuộc đời. Ngày về thăm ngoại, trời chợt nắng, chợt râm. Mẹ bảo: - Nhà ngoại ở cuối con đê. Trên đê chỉ có mẹ, có con Lúc nắng mẹ kéo tay con: - Đi nhanh lên kẻo nắng vỡ đầu ra. Con cố. Lúc râm, con đi chậm mẹ mắng: - Đang lúc mát trời, nhanh lên kẻo nắng bây giờ! Con ngỡ ngàng: Sao nắng, sao râm đều phải vội? Trời vẫn nắng, vẫn râm Mộ mẹ cỏ xanh, con mới hiểu: Đời, lúc nào cũng phải nhanh lên! (Theo vinh vien.edu.vn) Câu chuyện nhỏ trên gợi cho em suy nghĩ gì về những bài học trong cuộc sống? Câu 2 (12 điểm): “Mỗi tác phẩm lớn như rọi vào bên trong chúng ta một ánh sáng riêng...” (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ) Em hiểu như thế nào về ý kiến trên? Hãy nói về “ánh sáng riêng” mà truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long đã “rọi vào” tâm hồn em. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh SBD ..
2. PHÒNG GD&ĐT HẠ HÒA HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG THCS HẠ HÒA MÔN: NGỮ VĂN 9 Thời gian: 150 phút. (Hướng dẫn chấm gồm: 03 trang) Câu 1 (8 điểm): A. Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách viết bài văn nghị luận xã hội. Nắm chác thao tác bình luận. Biết vận dụng kiến thức thực tế. Bố cục rõ ràng, mạch lạc, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng phong phú, văn có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp. B. Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần làm rõ các ý chính sau đây: 1. Giải thích nội dung câu chuyện: - Cuộc đời như một con đê dài hun hút và mỗi con người đều phải đi trên con đê của riêng mình. Trên chặng đường đi ấy, có khi nắng, có khi râm, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của mỗi chúng ta. Nhiệm vụ của chúng ta là phải đi qua những “bóng nắng, bóng râm” để đi chọn con đường của mình. - Bóng nắng: tượng trưng cho những trở ngại, khó khăn, những thách thức và cả những thất bại mà con người có thể gặp phải trong cuộc sống. - Bóng râm: tượng trưng cho những thuận lợi, những cơ hội, những thành công trong cuộc đời. -> Cả hai điều này đan xen nhau và tất cả chúng ta đều phải đón nhận nó. Vì vậy, câu chuyện khuyên con người trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng phải nỗ lực hết mình. Khi khó khăn phải biết nỗ lực phấn đấu vươn lên. Còn khi có cơ hội phải biết tận dụng nắm bắt để thành công hơn nữa. 2. Phân tích, chứng minh: Câu chuyện gợi cho ta bài học sâu sắc trong cuộc sống: * Cuộc đời là một hành trình dài, hướng tới một bến đợi bình an với những cơ hội, những thử thách lên tiếp đan xen. Trong cuộc sống, phải nhận thức được đâu là những khó khăn thử thách và những thuận lợi đối với mình. Không nên thụ động trước những biến cố xảy ra trong cuộc sống. * Đời, lúc nào cũng phải nhanh lên: - Vì sao phải sống nhanh lên: Vì thời gian trôi đi hối hả không chờ đợi ai. Nhất là trong cuộc sống hiện đại. Nên phải biết tận dụng nó để có thể hoàn thành công việc . - Thế nào là sống nhanh lên: Nghĩa là phải trân trọng từng giây phút của cuộc đời, tăng cường độ sống cho một khoảng thời gian ngắn nhất. Sống khẩn trương, làm việc một cách có ích, không nên sống hoài, sống uổng cho những mục đích vô bổ. Sống có ý nghĩa đối với mình và với những người xung quanh, chứ không phải sống vội là sống nhanh, là sống thử. - Sống nhanh để làm gì: Sống nhanh để được nhận yêu thương và trao gửi yêu thương. Sống nhanh để được tận hưởng những gì tốt đẹp của cuộc sống. Sống nhanh để được tận hiến cuộc đời mình cho cuộc đời chung. 3. Bàn luận, mở rộng: - Cơ hội và thách thức, hạnh phúc và khổ đau, thuận lợi và khó khăn là những điều mà con người sẽ gặp trong cuộc đời. Hãy coi đó là một phần trong cuộc sống, là chặng đường ai cũng phải đi qua. Hãy bình thản và bản lĩnh đón nhận nó và sống thật có ích, sống thật hết mình, bởi thời gian không chờ đợi . - Phê phán những kẻ sống thiếu nghị lực, không ý chí, thờ ơ, . 4. Bài học: - Khẳng định vấn đề.
3. - Bài học nhận thức và hành động . Câu 2 (12,0 điểm): A. Yêu cầu về kỹ năng: - Làm đúng kiểu bài nghị luận văn học. - Bố cục rõ ràng, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, trôi chảy. Không mắc lỗi chính tả, diễn đạt, lỗi dùng từ: B. Yêu cầu về nội dung kiến thức: Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cơ bản đáp ứng được những nội dung sau: 1. Giải thích nhận định: (2,0 điểm) - “Tác phẩm lớn”: tác phẩm mang dấu ấn của từng giai đoạn, từng thời kì, mở ra trước mắt người đọc những hiểu biết phong phú về cuộc sống xã hội con người, hướng con người đến những điều tốt đẹp. Vẻ đẹp thẩm mĩ của tác phẩm làm lay động bao trái tim người đọc và có sức sống lâu bền với thời gian.(0,5) - “Ánh sáng” của tác phẩm: là cảm xúc, tâm sự, tấm lòng, tinh thần của thời đại mà nhà văn đã chuyển hoá vào trong tác phẩm.(0,5) - “rọi vào bên trong”: là khả năng kì diệu trong việc tác động vào nhận thức, tư tưởng, tình cảm của ta, chiếu toả soi rọi vào sâu thẳm tâm trí ta, làm thay đổi mắt ta nhìn, óc ta nghĩ - Mỗi tác phẩm mang một ánh sáng riêng in đậm dấu ấn, phong cách riêng của nhà văn, từ cách đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, bày tỏ quan điểm, cách nhìn cuộc sống đều mang nét riêng độc đáo.(0,5) => Ý kiến trên đã khái quát được đặc trưng và chức năng to lớn của văn học: Mỗi tác phẩm lớn đều in đậm dấu ấn, phong cách riêng của nhà văn, làm lay động bao trái tim người đọc, tác động vào nhận nhức, tình cảm của ta, làm thay đổi mắt ta nhìn, óc ta nghĩ - Khẳng định và nêu cơ sở: Ý kiến trên hoàn toàn xác đáng. Bởi “cuộc đời là nơi xuất phát cũng là nơi đi tới của văn học” (Tố Hữu). Viết về cuộc sống và là người dẫn đường cho người đọc đến với xứ sở của cái đẹp, nên mọi tác phẩm văn học đều thỏa mãn nhu cầu nhận thức, rọi vào tâm hồn, tình cảm hướng con người vươn tới những giá trị đẹp đẽ . 2. Chứng minh qua “Lặng lẽ Sa Pa”: (8,0 điểm) - Khái quát: Ra đời vào mùa hè năm 1970, “Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn nhẹ nhàng, trong trẻo, giàu chất thơ của Nguyễn Thành Long. Đây là một tác phẩm đẹp từ nội dung đến hình thức nghệ thuật. Trong tác phẩm nhà văn đã xây dựng được những hình tượng nhân vật độc đáo, giàu lí tưởng tiêu biểu cho phẩm chất của con người Việt Nam trong công cuộc lao động xây dựng quê hương đất nước. - Trước hết về giá trị nội dung: có thể xem tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của con người lao động bình thường mà cao cả, những mẫu người của một giai đoạn lịch sử có nhiều gian khổ, hi sinh nhưng cũng thật trong sáng đẹp đẽ:. + Ánh sáng người đọc đón nhận từ tác phẩm trước hết là âm vang của cuộc gặp gỡ giữa ông hoạ sĩ, cô kĩ sư nông nghiệp và anh thanh niên khí tượng. Ở những con người này ánh lên những phẩm chất tốt đẹp đã thành bản chất bền vững, những quan niệm đạo đức trong sáng, cao cả và một ý chí kiên định cách mạng, tất cả đã được tôi luyện trong thử thách của chiến tranh, nay đang được tiếp tục củng cố, phát huy trong công cuộc xây dựng xã hội mới. (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).
4. + Tác phẩm rọi vào trong lòng người đọc những suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống của lao động tự giác về con người và về nghệ thuật. Cuộc sống của mỗi người chỉ thật sự có ý nghĩa khi mọi việc làm của họ đều xuất phát từ tình yêu cuộc sống, yêu con người, yêu mến tự hào về mảnh đất mình đang sống. Con người cần phải biết sống có lý tưởng, say mê với công việc, hiểu được ý nghĩa công việc mình làm. Vẻ đẹp của con người lao động chính là mảnh đất màu mỡ để người nghệ sĩ ươm mầm. (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)(1,0đ) - Về giá trị nghệ thuật: thứ ánh sáng đặc biệt của “Lặng lẽ Sa Pa” mà người đọc cảm nhận được toả ra từ chất thơ bàng bạc xuyên suốt tác phẩm: + Chất thơ trong cốt truyện, chất thơ thấm đượm trong bức tranh phong cảnh thiên nhiên. Mỗi câu mỗi chữ khắc hoạ bức tranh thiên nhiên đều giàu sức tạo hình, rực rỡ sắc màu, nhịp điệu êm ái như một bài thơ. Cảm xúc trước cảnh mới lạ ấy truyền cho người đọc những rung động thẩm mĩ về vẻ đẹp của tác phẩm, làm dội lên ước muốn một lần được đặt chân lên Sa Pa. (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng) + Chất thơ trong nét đẹp tâm hồn của nhân vật, trong ngôn ngữ và giọng điệu kể chuyện nhẹ nhàng trong sáng. Ngôn ngữ truyện như dòng nước mát trôi vào tâm trí người đọc, khơi gợi bao khao khát về một vùng đất lặng lẽ mà thơ mộng. (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng) - Ánh sáng toả ra từ “Lặng lẽ Sa Pa” là một thứ ánh sáng rất riêng. Nó đem lại cho người đọc những cảm nhận mới mẻ thâm trầm, sâu sắc: Lặng lẽ Sa Pa - mới đọc tên, ngỡ nhà văn nói về một điều gì im ắng, hắt hiu, giá lạnh; nhưng kì diệu thay trong cái lặng lẽ của Sa Pa vẫn ngân lên những âm thanh trong sáng, vẫn ánh lên những sắc màu lung linh, lan toả hơi ấm tình người và sự sống. Từ đó làm cho người đọc thấy tin yêu cuộc sống, bồi đắp lí tưởng sống cao đẹp - sống cống hiến dựng xây quê hương đất nước. 3. Đánh giá tổng hợp và liên hệ bản thân (2,0 điểm) - Tác phẩm nghệ thuật, tác phẩm nghệ thuật lớn là con đẻ tinh thần của nhà văn. Nó được tạo ra bằng quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc và sáng tạo. - Tác phẩm lớn sẽ chiếu tỏa, soi rọi; có khả năng giáo dục, cảm hóa sâu sắc tới nhận thức và hành động của bạn đọc nhiều thế hệ (liên hệ bản thân) Lưu ý: Trên đây chỉ là những gợi ý, giám khảo nên linh hoạt khi chấm bài, ưu tiên những bài viết có sáng tạo.